مقایسه استاندارد ایزو با EFQM

کاملترین مقایسه استاندارد ایزو(ISO) با مدل سرامدی EFQM

مقایسه استاندارد ایزو ISO 9000 : 2000 با مدل سرامدی EFQM

از آنجا در مقاله های قبلی این دو مفهوم مهم در مدیریت کیفیت را بررسی کردیم حال به مقایسه کلی وجامع یک استاندارد و یک مدل پرداخته ایم.امیدواریم که این اموزش و بررسی برای شما عزیزان مفید واقع شود.

مقایسه استاندارد ایزو با EFQM

چکیده مقاله :

حرکت بسوی سر آمدی سازمانی، توسعه سیستم های کیفیت در یک سازمان و استقرار مدیریت کیفیت فراگیر درآن، فرآیند گذار مناسبی می طلبد، برخی صاحب نظران، مسیری را برای اینکار پیش بینی میکنند که از برآورده کردن حداقل نیازها، با پیاده سازی استانداردISO9000 آغاز میشود. مطالعات متعدد، نشان داده است کهISO9000  قدم ابتدایی مناسبی برای حرکت بسوی مدیریت کیفیت فراگیر است.

گام بعدی به عقیده آنان، منطبق کردن کسب و کار سازمان با یک مدل سرآمدی کسب و کار است  (Business  Excellence  Model ) استاندارد های خانوادهISO 9000 سالهاست که بعنوان یک زبان مشترک در بیان چگونگی برآوردن حداقل نیازهای یک سازمان، در حرکت بسوی رشد و توسعه بکار رفته اند. به نظر میرسد که این استانداردها، با پیروی از رویه معمول سازمان بین المللی استاندارد، روند روبه تکامل دارند.

درحالیکه ISO 9000:1994  یک  نظام تضمین کیفیت است، ISO 9000:2000 خود را یک نظام مدیریت کیفیت معرفی می کند و همچنین ISO 9004  زمینه های بهبودی مبتنی بر ISO9001  را برای حرکت بسوی سیستم مدیریت کیفیت عنوان می کند. در نتیجه یک ترتیب منطقی در استفاده از این استانداردها در سازمان مشاهده میشود.

سوالی که برای سازمانها درعمل پیش می آید این است که جایگاه استاندارد ISO9000:2000 در مسیر این حرکت چیست و ارتباط آن با مدلهای سرآمدی کسب و کار چگونه است ؟

در حال حاضر بیش از ۲۲۰۰ شرکت در ایران گواهینامه ISO9000  دارند که حرکت آنها بسمت سرآمدی، می تواند منشاء تحولی کیفی در صنعت ایران باشد. بحث جایزه کیفیت و استفاده از مدل مراجع مختلف درکشور ما مطرح شده است. به نظر می رسد در حال حاضر، دانش مناسبی در برخی سازمانهانسبت به استاندارد های مدیریت کیفیت وجود دارد، ولی هنوز سطح آگاهی نسبت به مدل های سر آمدی پایین است و درک این که یک سازمان، پس از پیاده سازی یک سیستم مدیریت کیفیت مبتنی بر ISO9000:2000 باید برای دست یابی به سطح مناسبی از سر آمدی در سازمان خود چه بکند.

نتایج مناسبی در حوزه عمل دربرخواهد داشت. در دیدگاه نوین ISO9000:2000 مدیریت کیفیت بر مبنای اصول و معیارهای پایه ای مدیریت کیفیت استوار می باشد بطوریکه در این الگوی اجرایی، الزاماتی به منظور تحقق اصول فوق در یک سازمان تدوین گردیده است که عبارتند از :

  1. ارکان مدیریت کیفیت
  2. مدیریت فرآیند
  3. بهبود مستمر

نگاهی به مدل تعالی سازمان بر اساس مدل EFQM

مسیر حرکت سازمان بسوی مدیریت کیفیت فراگیر و سر آمدی سازمانی :

برای حرکت سازمان بسوی مدیریت کیفیت فراگیر و پیاده سازی این سیستم در یک سازمان، مدلهای زیادی ارائه شده است. حتی یکی از کاربردهای مدلهای سر آمدی کسب و کار،ارائه مدلی عملی برای حرکت سازمان بسوی مدیریت کیفیت فراگیر عنوان شده است.

 ISO 9000:2000 استاندارد

این استاندارد ، تحت عنوان( سیستم های مدیریت کیفیت- راهنمایی ها برای بهبود عملکرد) از نظرساختار و شماره عناصر با ISO9001 یکسان است و بعنوان ((زوج هم خوان ))با آن شناخته میشوند. این استاندارد  کلیه عناصر ISO9001 را در برداشته و برای هر یک از عناصر نیز توضیحات تفصیلی بیشتری را ارایه داده است و تاکید آن بربهبود است. این استاندارد می تواند بصورت هم زمان از سویسازمانهایی که علاقه مند به استقرار الزامات ISO 9001 هستند مورد استفاده قرارگیرد.

ISO9004 راهنمای پیاده سازی ISO9001 نیست بلکه (حداقل بصورت نظری) قصد دارد تا پلی بین یک سیستم مدیریت قابل ممیزی (ISO9001) و یک سیستم سازمانی بالغ  Mature که تاکید بیشتری بر مشتری مداری و بهبود نتایج دارد (مثل EFQM)  برقرار کند .

تحقیقات نشان می دهد ISO9004:2000  از یک رویکرد مدیریت کیفیت فراگیر برخورد دار است و اکثر معیارهای مدل های مشهود سرآمدی نظیر مدل MBNQA و EFQM  را حداقل از نظر ساختار ،پوشش میدهد.

مدلهای سرآمدی

در سال ۱۹۵۱ موسسه JUSE ژاپن (Union of Japaneses Scientists and Engineers) جایزه ای را به پاس خدمات دکتر دمینگ بنیان نهاد که اهداء آن، همچنان ادامه دارد. این مدل نگرش جدیدیبه بحث کیفیت ایجاد کرد و نیاز به همکاری و هماهنگی همه جانبه در سطح سازمان برای ایجادمحصولات با کیفیت را مطرح نمود.

(JUSE1996) در سال ۱۹۸۴ جایزه کیفیت کانادا طرح شد (NQI,2003 ) پس از آن در سال ۱۹۸۷ مدل کسب و کار جایزه ملی کیفیت مالکوم بالدریج (MBNQA) در آمریکا مطرح گردد که در واقع پوشش دهنده تمامی اجزاء یک کسب و کار با درنظرگرفتن منافع تمامی ذینفعان بود. مدل جایزه کیفیت اروپا توسط بنیاد اروپایی مدیریت کیفیت (EFQM) در سال ۱۹۹۱ ارائه گردید که بسیاری از کشور های اروپایی و غیر اروپایی ازآن پیروی کردند .(EFQM,1999)

در یک طبقه بندی کلی ، جوایز کیفیت را می توان به پنج دسته تقسیم نمود:

  • جوایز بین المللی
  • جوایز ملی
  • جوایز منطقه ای ، ایالتی یا محلی
  • جوایز گروههای تجاری یا انجمن های تخصصیجوایز شرکتها

مطالعات نشان می دهد که بیش از٩٠٠ جایزه معتبر کیفیت در سطح جهان وجود دارد.

European for quality Management مدل سرآمدی

در بین مدلهای سر آمدی کسب و کار مدل EFQM  به دلایل متعددی اهمیت بیشتری برای صنایع وسازمان های پیشتاز در کشور ما دارد. در یک نگاه کلی، مدل سرآمدی کسب و کار EFQM  شامل پنج جز اصلی است.

مفاهیم بنیادین سرآمدی در مدل EFQM

مفاهیم بنیادین سرآمدی، مفاهیمی هستند که این مدل برآنها بنا شده است و در واقع پایه و اساس مدل اند. نظریات اندیشمندان و عملکرد سازمانهای سرآمددر قرن بیستم، تصویری از سازمان رقم زده است که دراین مفاهیم گنجانیده شده است. این مفاهیم بنیادین بشرح زیر هستند :

الف)توانمندی سازمان : (Enablers)

معیارهای توانمندی ساز آنچه را که سازمان انجام میدهد پوشش داده و شامل معیارهای زیر است :

  1. (Leadership) رهبری
  2. (Policy Straegy) خط مشی استراتژی
  3. (People) کارکنان
  4. (Partnership& Resources)مشارکتها و منابع
  5. (Processes)فرآیند ها
ب) نتایج : (Results)

معیارهای نتایج آنچه را که سازمان بدست می آورد پوشش داده و شامل موارد زیر است :

  1. (Customer Results) نتایج مشتری
  2. (People Results) نتایج کارکنان
  3. (Society Results) نتایج جامعه
  4. (Key Performance  Results)نتایج کلیدی عملکرد

هر یک از عوامل فوق شامل چک لیست هایی است که همانند ممیزی سیستم های مدیریت کیفیت، نمراتی را به خود اختصاص می دهند. ممیزین مدل یاد شده با طرح سوالات مرتبط با هر یک از عوامل و مشاهده سوابق و اختصاص امتیاز نسبت به ارزیابی مدل اقدام می کنند.

در مدل EFQM معیارها روی هم، ۱۰۰۰ امتیاز دارند (۵۰۰ امتیاز برای توانمند سازها و ۵۰۰ امتیاز برای نتایج ) بعبارتی اگر سازمانی موفق شود که این مدل را کاملا در سازمان خود پیاده کند، می تواند ۱۰۰۰ امتیازبگیرد.

سازمانهای اروپایی میتوانندبطور سالیانه از EFQM برای ارزیابی سازمان خود تقاضا نمایند در صورتیکه سازمان حداقل انتظارات EFQM  را برآورده کند و بالاترین نمره ارزیابی را در میان متقاضیان کسب نماید بعنوان برگزیده معرفی و جایزه اصلی به آن تعلق خواهد گرفت. گرفتن حدود۷۵۰ امتیاز از این ۱۰۰۰ امتیاز، فقط در توان شرکت هایی با کلاس جهانی است که به نتایجپایدار در سر آمدی رسیده اند.

آیا ISO 9001 و مدل EFQM  مکمل یکدیگرند ؟

ایزو ۹۰۰۱ نتیجه یک تلاش جمعی است و در نتیجه یک انگیزه گروهی را ایجاد می کند. برای ثبت فرآیند ها هر کس باید متحمل تغییرات گردد. ایزو ٩٠٠١ پلی است ما بین توانمند سازهایEFQM  ونتایج این بدان معنی است که ایزو ٩٠٠١ عمدتا در مورد فرآیند مدیریت و کارکرد افقی بحث می کنددرحالیکه الگوی EFQM  در باره خود ارزیابی و الزامات دیگر مانند رهبری توانمند،کارکنان مشتاق وعلاقه مند و موضوعاتی از این قبیل است، با بهره گیری از ایزو ۹۰۰۱ می توان این الزامات را همگون وهماهنگ ساخت.

الگویEFQM  در طراحی ، کنترل و عمل کمک می کند در حالیکه ایزو ٩٠٠١ در اجرایی شدنمساعدت می کند. ویرایش جدید درباره راضی نگهداشتن مشتریان از طریق استفاده بهینه از فرآیند هابحث می کند این یک فرصت واقعی برای تمرکز بر روی اهداف اصلی است. استفاده ازISO9001:2000 به افزایش رضایتمندی مشتریان ازطریق فرآیند ها کمک خواهد نمود.

الگوی EFQM چگونگی بهره گیری از فرآیند ها را به ما می آموزد. بهره گیری از الگوی EFQM در زمان انتشار ایزو ۹۰۰۱:۲۰۰۰ ISO آسانتر شده است  حداقل می دانیم به چه می اندیشیم .در انتهای سال نتایجحاصل از ممیزی ویرایش جدید گواهینامه به ما نشان خواهد داد که تا چه اندازه اشتباه عمل کرده ایم .

مقایسه تطبیقی استاندارد ISO9001:2000 و مدل سر آمدی EFQM

نتایج مقایسه تطبیقی بین مدل EFQM  را می توان در سه دسته کلی مطرح کرد:

  1. تفاوت در ساختار و چار چوب دو مدل
  2. تفاوت در چشم انداز سازمان مطلوب ( سرآمد) در دو مدل
  3. تفاوت در الزامات و معیارهای دو مدل
مقایسه ISO 9001:2000  و مدل EFQM  از نظر ساختار کلی :

چارچوب مدل EFQM  ساخت یافته تر است و استاندارد ISO9000  رو به سمتی دارد که این ساخت یافتگی را در خود شبیه مدلهای سرآمدی ایجاد کند. بعبارتی استاندارد ISO9001:2000 برای اینکه ازنظر چار چوب ساختاری با EFQM قابل مقایسه شود نیاز به توسعه توسط استاندارد های خطوط راهنما در این خانواده از استاندارد ها دارد.

مقایسه  ISO 9000:2000-  و مدلEFQM  از نظر چشم انداز سازمان مطلوب دردو مدل :

میتوان گفت چشم اندازی که این دو مدل از یک سازمان ایده آل و سرآمد دارند از جنبه های زیر بایکدیگرمتفاوت است :

  1. مدل EFQM گام جامع تر و تعالی یافته تری به ذینفعان سازمان دارد و برخلاف استاندارد ISO9000:2000 که مشتریان را محور اصلی قرار می دهد به ایجاد روابط و پاسخ گویی به همه ذینفعان تمرکز دارد.
  2. تاکید مدلهای سرآمدی بر نوآوری و خلاقیت فردی و سازمانی دریک سازمان سرآمد بیشتر ازاستاندارد ISO 9000:2000
  3. جهت گیری کلی مدل EFQM  بر بهینه کاری ( هم سنجی ) است و در حالی که در استاندارد  ISO 9000:2000  به این مفهوم اشاره ای نمی شود .
  4. نگاه مدلEFQM  به فرآیند های سازمانی از وجه استراتژیک  است و نگاهISO9000:2000  ازوجه عملیاتی
  5. توجه به کارکنان در چشم انداز مطلوبISO9000:2000  ظریف تر از مدلEFQM  و با نگاهیشرقی تر است .
مقایسه ISO 9000:2000  و مدل EFQM  از نظر الزامات و معیارهای دو مدل

بررسی الزامات ISO 9001:2000  با معیارهای EFQM:1999 نشان می دهد:

  1. نگاه EFQM  به ذینفعان وسیع بوده و مشتریان، کارکنان، سهام داران و سرمایه گذاران، جامعه،  دولت قوانین و… را در بر می گیرد. اما ISO 9000:2000 تنها به ذینفعان زیر توجه دارد:
    مشتریان، سازمان از زاویه دید توانائی هایی که باید داشته باشد تا نیازهای مشتریان را برآورده کند. تامین کنندگان ن موثر بر کیفیت محصولات و خدماتی که به مشتریان عرضه می شود.
  2. نگاهISO9001:2000  به مقوله مدیریت، نگاهی مکانیکی و با توجه به فرآیندها، سیستم ها وسازو کارهایی است که میتوان آنها را به روشی نظام مند و ساخت یافته کنترل کرد و لذا حوزه هاییارگانیکی نظیر رهبری را کمتر در بر می گیرد.
  3. در ISO 9000:2000 شواهدی در موردمفاهیم زیر یافت نمی شود:
    بهینه کاوی
    یادگیری فردی و سازمان
    نوآوری و خلاقیت
    ارزشهای سازمانی
  4. نتیجه گرایی در استاندارد ISO9001:2000  ضعیف است، لذا تاکید بر این استاندارد ، نمیتواند سازمان را مطمئن به کسب نتایج کسب و کار کند. (٣۶ % را توانمند سازها و ١٣ % معیار نتایج را پوشش میدهد)
  5. نگاهISO9001:2000   به فرآیند های سازمانی نگاهی عملیاتی و متمرکز بر مفاهیم نظیر:
    طراحی و تدوین فرآیندها ، اندازه گیری ، پایش و کنترل آنها ، افزایش قابلیت فرآیند ها و… است درحالیکهEFQM  به جنبه های استراتژیک فرآیندها نظیر  مدیریت مبتنی بر فرآیند ، اتصال فرآیند هابه ساختار سازمانی و منابع ، هم راستایی فرآیند ها با یکدیگر و با چشم انداز ، ماموریت ، اهداف واستراتژی سازمان و… است .
  6. ISO9000:2000 از جنبه سیستماتیک و یکپارچه بودن بسیار قوی است و رویکرد های ساختیافته ای را بخصوص در حوزه اطمینان از برآورده کردن خواسته های مشتر ی ارائه می کند .
  7. EFQM   با توجه خاص به نیازهای مشتریان نشان می دهد که به دنبال ترغیب سازمان به آفریدن و ارائه محصولاتی است که مشتری ارائه آنها را وظیفه و  یا حتی در توان سازمان نمی دانسته و شاید بهآنها فکر نکرده است ، که نگاهی تهاجمی و برون  گرا است. اماISO9000:2000  در حد برآوردهکردن خواست مشتریان متوقف میشود رویکردی منفصلانه دارد (( Reactive )) ، به همین علتاشاره ای به وجود یک سیستم تکوین محصول جدید فعال در سازمان ندارد .
  8. ISO9000:2000  بر پایه بهبود مستمر  بنا شده است و مکانیز های تحول و مدیریت تحولات یکبارهدر آن پیش بینی نشده است . اما درEFQM  به تحول و مدیریت تحول توجه کانونی دارد و تا آنجائیپیش می رود که توانائی سازمان را برای جدا شدن از مدیر ارشدی که مانع رشد سازمان است ، می سنجد .  ٩- بر خلاف تاکیدISO9001:2000  اصول و مفاهیم بر مساله منابع انسانی ، وضعیت این وجه مهم درسازمان در این استاندارد در هردو حوزه نتایج و توانمند سازها ضعیف است ، لذا شاید یکی از حوزه هایاصلی توسعه و بهبود این استاندارد در آینده  مساله نیروی انسانی باشد.
  9. اصولا میتوان گفت کهISO9001:2000 به جنبه های سخت افزاری سازمان( نظیر فرآیند ها و منابعو شراکتها )بیش از وجوه نرم افزاری (نظیر منابع انسانی و رهبری توجه دارد) . تنها مورد نقص شاید در  خط مشی و استراتژی باشد، که اگر به این جنبه هم دقیق تر نگاه کنیم می بینیم توجهISO9001:2000  به تسری استراتژی نظیر ترجمه اهداف کیفی به برنامه های عملیاتی ، ارتباط اهداف سطوح بالا و پائین ،آگاه یافتن افراد از استراتژی های مرتبط و مسائل این حوزه کاملا بیشتر از مسائل حوزه تدوین استراتژی ،تدوین طرح های  کسب و کار ، نگاه به رقبا و محیط بیرونی و  بهرهگیری از فرهنگ و ارزش های سازمانیدر خلق استراتژی های موفق و سر آمد و  …است .

دیدگاه فرآیندگرا در استاندارد مدیریت کیفیت بر اساس ISO 9000 : 2000 لازمه عملکرد مناسب یک سازمان و امکان رهبری موفقیت آمیز آن ، این است که این سازمان به روشینظام مند و شفاف ، تحت هدایت و کنترل قرار گیرد.

موفقیت یک سازمان بیش از هر چیزی حاصل اجراو حفظ یک سیستم مدیریت است ، سیستمی که برای بهبود مستمر و کارایی سازمان ، طراحی شده و درعین حال نیازهای تمامی طرفهای ذینفع را مورد توجه قرار می دهد ، اداره چنین سازمانی ، محتاج کاربردشیوه های مختلف مدیریت می باشد که از جمله مهمترین آنها مدیریت کیفیت است. از آنجائیکهاصول مدیریت کیفیت، به عنوان زیر ساخت و ویرایش ۲۰۰۰ استانداردهای ISO9000:2000  درنظر گرفته شده است لازم است با اصول مدیریت کیفیت آشنا شویم.

مبانی مدیریت کیفیت :

دیدگاه نوین مدیریت کیفیت بر مبنای اصول و معیارها یی استوار است که سری استانداردهای ISO9000:2000  با تکیه بر همین اصول شکل دهی شده اند. تلاش ارزشمندی توسط کمیته فنی ۱۷۶ سازمان ایزو (ISO/TC176) صورت گرفته است که در الگوی اجرایی ISO9000:2000 نیزالزامات بر اساس همین اصول به نحوی موثری مورد توجه قرار گرفته است .

این اصول و مبانی عبارتند از :

  1. (Coustomer Focus) سازمان مشتری گرا
  2. (Leader Ship) راهبری و هدایت
  3. (Involve ment Of People) مشارکت همکاران
  4. (Process Approach)تفکر فرآیند گرا
  5. (Syestem approach to managememnt) تفکر سیستمی به مدیریت
  6. (Continual improvement) بهبود مستمر
  7. (Factual approach to decision making)تصمیم گیری مبتنی بر موضوع
  8. ارتباط با تامین کنندگان بر پایه منافع متقابل (Mutuall Beneficial Supplier relationships)

سازمان پایدار :

سازمانی قدرت بقاء و رشد دارد که بتواند بر روی نیازها و انتظارات و خواسته های مشتریان خود متمرکز گردیده ، بصورت سازمان یافته فعالیتهای خود را طرح ریزی و مدیریت نماید تا در شرایطی پایدار و قابلاطمینان و با هزینه های قابل قبول الزامات مشتری را برآورد سازد .

مشتری گرایی :

سازمان به مشتریان خود وابسته است.  بنا براین باید نیازهای فعلی و آتی آنان شناخته شود ، الزامات آنهابرآورده شده و تلاش گردد که از الزامات مشتری پا  فراترگذاشته شود .

راهبری :

راهبران، وحدت در هدف ، مسیر و محیط داخلی سازمان را ایجاد می نمایند . آنها محیطی را به وجودمی آورند که در آن ، کارکنان به طور کامل مشارکت داشته و سازمان بتواند به اهدافش دست پیداکند .

مشارکت کارکنان :

کارکنان در کلیه سطوح ، اساس یک سازمان را تشکیل می دهند. مشارکت کامل آنها باعث می شود ،توانائیهایشان در جهت منافع سازمان به کار گرفته شود .

دیدگاه فرآیند گرا : ( نگرش فرآیندی )

نتایج مورد انتظار هنگامی که منابع و فعالیتهای مرتبط با آنها به صورت(( فرآیند)) اداره شوند ، بسیارکاراتر به دست می آیند .

می توان هر فعالیت یا هر مجموعه ای از فعالیت ها را که از منابعی برای تبدیل ورودیها به خروجیهااستفاده می کنند ، به عنوان یک فرآیند در نظر گرفت. در اغلب موارد، خروجی یک فرآیند به طورمستقیم، ورودی فرآیند بعدی خواهد بود برای دستیابی مؤثرتر به نتایج مطلوب باید سازمانها بیاموزند به جای مدیریت فعالیت های مجزا و بخش شده، فعالیتها و منابع سازمان را در غالب فرآیندهای مرتبط به هم مدیریت کنند.

این کار مستلزم دستیابی به یک نگرش فرآیندی است. به عمل شناسایی ومدیریت نظام مند فرآیندهای موجود دریک سازمان و به ویژه تعاملات میان چنین فرآیندهایی،(( نگرش فرآیندی)) گویند .

استانداردهای سری ISO 9000: 2000 شوق استفاده از نگرش فرآیندی در اداره یک سازمان هستند، زیرا کیفیت، حاصل تعامل فعالیت های بخش های گوناگون است و اگر این تعامل نادیده گرفته شود ،یک سازمان هرگز نخواهد توانست به اهداف کیفی مورد نظر و یک سیستم مدیریت کیفیت مطلوبدست یابد و به ویژه با بهبود مستمر آن را محقق سازد .

سیستم مدیریت کیفیت بر مبنای فرآیند، که در استاندارهای مذکور مطرح هستند، ارائه شده است همانگونه که در این شکل مشاهده می شود طرحهای ذینفع نقش مهمی در تعیین ورودیهای سازمان برعهده دارند به همین دلیل همواره میزان رضایت ایشان باید، تحت نظارت سازمان قرار داشته باشد  بدین منظور لازم است اطلاعات مربوط به احساسات و نظرات طرفهای ذینفع از میزان برآورده شدننیازها و انتظارات ایشان به طور مرتب به سازمان بازخورد باید سازمان این بازخورد در جهت بهبود مستمرعملکرد خود بکار بندد .

لازم به ذکر است که در مدل نشان داده شده در، جزئیات فرآیندها قابل مشاهده نیست . مهمترین مزایای حاصل از بکار گیری اصل نگرش فرآیندی را می توان چنین برشمرد.

  1. کاهش مستمر هزینه ها و کوتاه شدن زمان چرخه های کاری ، به دلیل استفاده موثر از منابع ،
  2. بهبود نتایج عملیات و سازگار و قابل پیش بینی شدن این نتایج
  3. ایجاد امکان پرداختن به فرصتهای متمرکز و اولویت بندی شده برای انجام عملیات بهبود اقداماتی کهمعمولا در جریان بکار گیری اصل نگرش فرآیندی انجام می گیرند، عبارتند از :

۱-تعریف نظام مند فعالیتهای لازم برای حصول یک نتیجه مطلوب

۲-تعیین شفاف و روشن مسئولیتها و پاسخگوئی ها برای اداره فعالیت های کلیدی و مهم

۳- تجزیه و تحلیل و اندازه گیری توانش فعالیت های مهم

۴-شناسایی فصل مشترک های مهم در داخل و بین وظایف بخش های مختلف سازمان

۵-تمرکز بر عواملی همچون منابع ، روشها و مواد که منجر به بهبود به فعالیتهای مهم سازمان میگردند

۶-ارزیابی مخاطرات ، نتایج و اثرات فعالیتها برروی مشتریان تامین کنندگان و سایر طرفهای ذینفع

دیدگاه سیستمی به مدیریت :

شناسایی ، درک و اداره کردن سیستمی از فرآیند های مرتبط برای یک هدف معین شده موجب اثر بخشیو کارائی سازمان می گردد

بهبود مستمر :

یکی از اهداف دائمی سازمان بهبود مستمر می باشد، و هدف از بهبود مستمر یک سیستم مدیریت کیفیت، افزایش احتمال ارتقاء سطح رضایت مشتریان و سایر طرفهای ذینفع است اقداماتی که برای بهبود مستمردر چنین سیستمی باید صورت گیرند ، عبارتند از :

  • تجزیه و تحلیل و ارزیابی وضعیت موجود برای شناسایی حوزه های نیاز مند عملیات بهبود ،
  • تعیین اهداف قابل دسترسی برای بهبود
  • جستجوی راه حل های ممکن برای دستیابی به اهداف تعیین شده ،
  • ارزیابی راه های ممکن و گزینش راه حل مناسب
  • اجرای راه حل برگزیده
  • اندازه گیری، بررسی، تجزیه و تحلیل و ارزیابی نتایج حاصل از اجرای راه حل، برای تعیین اینکه آیا اهداف مورد نظر برآورده شده اند
  • تثبیت و رسمی کردن تغییرات

تصمیم گیری بر پایه موضوع :

تصمیم گیری مؤثر وصحیح بر پایه تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات درست و کافی اخذ می گردد.( استفاده از تکنیک های آماری )

ارتباط با تأمین کنندگان بر پایه منافع متقابل :

توانایی سازمان و تأمین کنندگان آن در ایجاد ارزش به وسیله برقراری متقابل بر پایه منافع مشترک ،افزایش می یابد .

مدیریت کیفیت و ارکان آن :

مدیریت کیفیت از چهار بخش یا رکن اساسی تشکیل یافته است :

  • ( quality planning ) طرح ریزی کیفیت

بخشی از مدیریت کیفیت که بر روی تنظیم اهداف کیفیتی و مشخص نمودن فرآیند های عملیاتی ومنابعی که به برآورده سازی این الزامات می انجامد متمرکز می گردد. طرح ریزی کیفیت به عنوان مهمترین رکن از ارکان مدیریت کیفیت با ید در سازمان مورد توجه خاص قرار گیرد .

  • ( quality control )  کنترل کیفیت

بخشی از مدیریت کیفیت ، که بر روی برآورده سازی الزامات کیفیتی متمرکز می گردد .

  • ( quality assurance ) تضمین کیفیت

بخشی از مدیریت کیفیت که بر روی فراهم آوری اطمینان لازم از اینکه الزامات کیفیتی برآورده میگردند متمرکز می گردد .

  • ( quality Improvement ) بهبود کیفیت -٢-۴

بخشی از مدیریت کیفیت که بر روی افزایش توانایی برآورده سازی الزامات کیفیتی  تمرکز  می نماید .

٣-دیدگاه فرآیند گرا :

مجموعه فعالیتهای مرتبط به هم یا متعامل که درونداد ها را به بروندادها تبدیل میکند .فرآیند ها مجموعه ای از فعالیتهای یک سازمان هستند که برای دسترسی به یک هدف با هم در ارتباط هستند .فرآیند ها عصاره مدیریت عملیات یک سازمان هستند که ورودیها را به خروجی ها تبدیل  میکنند .

مثالهایی از فرآیند ها ( Process Examples  )
  • فرآیند فروش یک سازمان
  • مراحل انجام سفارشات
  • فرآیند برنامه ریزی عملیات فروش
  • فرآیند طراحی محصول جدید
  • فرآیند نصب تجهیزات
نقشه های فرآیندها (Process Maps)
  •  نقشه های فرآیندها ابزاری عینی برای نمایش فرآیندهای یک سازمان بوده و با استفاده از آنها به راحتی می توان به تعاملات ، ورودی ها ، خروجی های فرآیند ها آگاهی پیدا نمود .
مزایای استفاده از نقشهای فرآیندی  ( Process Maps  Allow To )
  • کمک به تفهیم و درک فرآیندها
  • ساده سازی فرآیند ها و ایجاد تصویر ساده از سازمان
  • ایجاد امکان هدف یا اضافه نمودن فرآیند ها از طریق بررسیهای قدم به قدم
  • ایجاد و امکان طراحی مجدد فرآیند ها بصورت عینی .
  • نمایش شماتیکی قدمهای مورد نیاز هر یک از فرآیندها تشابه آنها با فلوچارتها
  • نمایش منطبق مورد نیاز برای دسترسی به نتایج مطلوب
علت استفاده از نقشه های فرآیندها( Process Maps Why Use)

ازآنجائیکه نقشه های فرآیندها تمامی ارتباطات را به روش ساده و مورد پسند طرفین ارتباطات نشان می دهد و این نقشه ها به راحتی قابل درک و شناسایی می باشند، به این دلیل مورد استفاده قرار میگیرند.با نقشه های فرآیند ها به راحتی می توان تمام فرآیندهای پیچیده را بر روش ساده نشان داد.

مشخصات فرآیند ها (Process Maps :A picture is worth 1000 words )

هر فرآیند ی از چند جزء اصلی شامل :

  • ورودی ها (شامل: مواد ، ماشین آلات ، تجهیزات ، نیروی کار، سرمایه و مدیریت)
  • فرآیند تبدیل
  • خروجیها (شاامل: کالا یا خدمات )
  • (Feed back)  بازخورد
ویژگی های نقشه های فرآیندها ( Attributes of Process Maps) :
  • سادگی در درک آن
  • قابل درک در تمامی سطوح سازمان
  • سادگی آن در نمایش فعالیت های پیچیده سازمان
  •   پیشگیری از هرگونه ابهام
  • صرفه جویی در زمان به هنگام آنالیز فرآیندها
  • امکان شناسایی هرگونه سایر موارد مبتنی برفرآیندها
مفاهیم اولیه در ترسیم نقشه فرآیند ها (  rms To  know Before we Start Mapping) :
  •  مسیر ممکنه : یک یا چندین انتخاب که از مسیراولیه انشعاب پیدا می کند .
  • معیار تصمیم گیری: به هنگام برخورد با مسیرهای ممکنه می بایست مابین انتخاب مسیر یکودو تصمیم گیری شود.(قبل از تصمیم سئوالاتی را طرح کرده و به آنها پاسخ دهید.)
  • نقطه بازرسی : تصمیم قبول یاردی که به هنگام خروجی یک فرآیند اتخاذ می شود .
  • ورودی  ها: شامل مواد، سرمایه و نیروی انسانی ، اطلاعات یا هر عاملی که در بررسی فرآیندنقش مهمی داشته باشد.
  • خروجی : نتایج نهایی که شامل کار یا خدمتی است که به مشتری ارائه می شود.
  • فرآیند های موازی : فرآیند دیگری است که می تواند درهمان زمان فرآیند اولی شروع شده باشد .
  • فرآیند اصلی: شامل فعالیتهایی است که می بایست برای دسترسی به خروجی مورد انتظار از ورودیهاانجام شود .
 چگونه نقشه فرآیند را ترسیم  کنیم ؟ (How to  create a process Map)

قدم اول : شناسایی یک فرآیند (Select A Process)

قدم دوم: تعریف فرآیند شامل : اهداف ، ورودیها و خروجیها(fine The Process Goals/Input/Output )

قدم سوم : ترسیم فرآیند اصلی ( Map The Primary Process ):

  • تعریف فعالیتهای مورد نیاز برای رسیدن به نتیجه مطلوب
  • نمایش فعالیتها با استفاده از علائم  تعریف شده
  • اطمینان از نمایش فرآیند های موازی

قدم چهارم : ترسیم مسیرهای ممکنه ( Map Alternative Processes )

  • تعیین نقاط تصمیم گیری درفرآیند اصلی
  • تشخیص مسیرهای ممکنه
  • اتصال مسیرها به مسیر اصلی و اولیه

قدم پنجم :  ترسیم نقاط بازرسی به منظور :Map Incpeetion Points

  • آزمون خطاهای احتمالی
  • بررسی رضایتمندی مشتری یا کاهش هزینه
  • تعیین نقاطی که ممکن است منجربه دوباره کاری درسازمان شود .

قدم ششم :  استفاده از نقشه تهیه شده برای بهبود فرآیندها ( Use Your Map To Improve The Process)

  • حذف قدمهایی که ارزش افزوده ایجاد نمی کند.
  • تهیه استاندارد برای فرآیند ها، عوامل موفقیت و عوامل شکست
مزایای استفاده از نقشه های فرآیند :(Benefits Of Process Maps)
  • ساده سازی فرآیند
  • اثر بخشی بالا به هنگام استفاده از فعالیتها
  • درک بالای فرآیندها و روشهای اجرایی
  • کاهش هزینه ها از طریق حذف یا کاهش فعالیتهای مازاد
  • نمایش موفقیتها و راه کارهای صحیح سریعتر فرآیندها
  • استفاده از نقشها به عنوان منابع آموزشی
مزایای نقشه های فرآیند :
  • برای طراحی مجدد فرآیندها در ابتدای امر مناسب هستند .
  • دربرگیرنده بخشهای اصلی فرآیندها هستند .
  • برای ارائه نظرات پیشنهادی و ارائه راهکارهای جدید مفید هستند .
نقشه های فرآیند (Detailed Process Maps) :
  • این نوع از نقشه ها برای هر یک از فرآیند های فرعی ارائه شده در سطح یک تهیه میشوند.
  • در اختصاص منابع به تصمیمات مختلف نقش ارزنده ای  ایفا می کنند
  • در تعریف معیارهای اندازه گیری عملکرد ها مورد استفاده قرار می گیرند.

اندازه گیری جهت ارزیابی فعالیت های تجاری سازمان :

سازمانهای امروزی در معرض تحولات و پیشرفت های کاملا دگرگون کننده در محیط رقابتی خود هستند، تحولی که ویژگی اصلی آن انتقال از عصر صنعتی به عصر اطلاعات می باشد . برای سازمانهایی که در جستجوی آینده ای بهتر در شرایط جدید هستند، دیگر ارزیابی مدیریت از طریق صرفا معیارهای مالی، کار آمد نمی باشد .

گذشته از این توجه به دارایی های نامشهود در سیستمهای اندازه گیری ضرورت بیشتری یافته است و میتوان اینگونه بیان کرد که معیارهای اندازه گیری مالی توسط سه دیدگاه معینی مشتری، فرآیند و کارکنان توسعه یافته است . آنچه که در این دیدگاه ضروری به نظر می رسد، همسو سازی این سه دیدگاه به سمت استراتژی های سازمان می باشد .

مسئولیت مدیریت :

مدیریت ارشد سازمان ،باید اطمینان حاصل کند  که در راستای جلب رضایت مشتری، نیازمند یهای او تعیین و برآورده شده اند و همچنین تعهد خود را به توسعه و اجرای سیستم و بهبود مستمر آن از طریق زیراثبات نماید:

  • تعهد و مشارکت
  • مشتری مداری
  • خط مشی کیفیت
  • اهداف کلان و طرح ریزی
  • ساختار سازمانی وتعیین نماینده
  • ارتباطات داخلی
  • بازنگری مدیریت

خط مشی کیفیت (Quality policy): 

مقاصد و جهت جلو گیری کلی یک سازمان در رابطه با کیفیت که رسما بوسیله مدیریت رده بالا اعلامشده باشد را خط مشی کیفیت سازمان گویند. در تدوین خط مشی کیفیت باید موارد ذیل مد نظر قرار گیرند :

  • خط مشی کیفیت باید متناسب با هدف سازمان باشد .
  • خط مشی کیفیت در سازمانی ابلاغ و درک شده باشد.
  • خط مشی کیفیت باید برای استمرار مناسب بودن آن بازنگری شود.
  • خط مشی کیفیت مستلزم چار چوبی برای تعیین و بازنگری اهداف کلان کیفیت است.خط مشی کیفیت باید شامل تعهد به رضایت مشتری ، مطابقت با الزامات و بهبود مستمر باشد.

 هدف کیفیت (Quality Objective) :

چیزی که در رابطه با کیفیت جستجو شود یا مقصود باشد .

  • تذکر ١ : اهداف کیفیت عموما مبتنی بر خط مشی کیفیت سازمان می باشد.
  • تذکر ٢ : اهداف کیفیت عموما برای انواع کارها و سطوح ذیربط در سازمانی مشخص میگردد ویژگیهای هدف کلان :
  • حتی المقدور بصورت کمی بیان شود( measurable)
  • درتمام بخش ها وسطوح مرتبط سازمان تعریف شود (relevant)
  • هدف کلان کردن حتی الامکان بایستی بصورت خاص بیان شود(specific)
  • باخط مشی سازگار باشد (consistent)
  • ( duitable  indicator) دارای شاخص مناسبی باشد
  • منطقی وقابل دستیابی وبر اساس توانائی های سازمان باشد (achievable)
  • در صورتیکه برای هدف کلان، اهداف خردتعریف شده باشد ، بایستی با هدف کلان سازگار باشند

۱-شاخص ها :

بدون اندازه گیری اهداف، ارزیابی اهداف یا پیشرفت های حاصله نمی تواند مورد بررسی قرار گیرند.در واقع مبنای تنظیم اهداف وجود معیارهای معنی دار است که می بایست نه تنها یک بار بلکه بارها درطول یک دوره زمانی بلند مدت مورد بررسی قرار گیرند. این عمل می تواند با ایجاد دستورالعمل هاییباعث توسعه در فعالیت ها و فرآیندهای درون سازمان گردد .

مزایای اندازه گیری :

  •  تعقیب روندها
  • عدم حدس و گمان ایجاد نگرش واقع گرایانه
  • شفافیت عملکردهای مربوط به فرآیند
  • فرصت برای پاسخ گویی سریع
  • الگوبرداری بالقوه باسایرین

٢- سیستم اندازه گیری فعالیتهای تجاری :

در هنگام تهیه شاخص های اندازه گیری ، باید به ارتباط منطقی آنها با سیستم اندازه گیری فعالیت هایتجاری توجه داشت .وجوه  مهم یک سیستم اندازه گیری:

  • بررسی واحدهای مختلف کاری/ فرآیندهای سازمان
  • ارتباط منطقی با دیدگاهها ، عوامل موفقیت و استراتژی های سازمان
  • تمرکز بر تعداد مشخصی از شاخص های اندازه گیری
  • یک دست بودن شاخص های اندازه گیری

بررسی مختلف کاری / فرآیندهای سازمان :

نظر به این است که اندازه گیری فعالیتهای تجاری موجب شفافیت عملکرد بخشها و واحدهای مختلفکاری می گردد. برخی از واحدها و بخش های مختلف کاری که نیاز به شاخصهای اندازه گیری متناسب با خود دارند عبارتند از :

  • امور مالی
  • مشتریان
  • تولید ارائه خدمات
  • کارکنان و امور پرسنلی
  • خرید
  • فروش

یک سیستم اندازه گیری خوب از طریق ایجاد تعادل میان شاخص های اندازه گیری واحدها اقدامات مهمرا برای سازمان اولویت بندی می نماید .

ارتباط منطقی با دیدگاهها، عوامل موفقیت و استراتژی های سازمان :

مدیریت ارشد سازمان در اولین قدم درونی و دیدگاههای سازمان را به اهداف و شاخص های سطح اول تبدیل می کند  ومعیارها(شاخصهای استراتژی). سپس نوبت به اولویت بندی اهداف بر اساس پاسخگوبودن آنها در قبال استراتژی سازمان، نتایج مالی و مشتری گرائی، می رسد.

پس از آن، فرآیندهایی که برای موفقیت در بازار حیاتی هستند شناسایی می گردند. در قدم آخر فرآیندهای موجود و همچنین فرآیندهای احتمالی آینده مورد بررسی قرار گرفته و شاخص هایی برای اجزای این فرآیندها در محدودهکارکنان سازمان شناسایی می گردند .

به منظور تعیین این که آیا اقدامات و عملکردهای اجرایی نتایج مطلوب را به همراه خواهند داشت ،اهداف مورد نظر سازمان مورد اندازه گیری قرار می گیرند. باید توجه داشت که معرفی شاخص هایاندازه گیری همیشه بر پایه اهداف سازمان صورت می گیرد .

تمرکز بر تعداد مشخصی از شاخص های اندازه گیری :

مطالعات نشان می دهد که هیچ کس قادر به بازرسی و کنترل مستمر بیش از ۱۵ تا ۲۰ متغیر در یک عملیات معین نیست . رمز موفقیت یک سیستم اندازه گیری در کاهش منابع داده ها به چند متغیر اندک اما مهم نهفته است . اولویت بندی داده هایی که در دسترسی هستند ، بسیار اهمیت دارد .

همگن بودن شاخص های اندازه گیری :

برخی از سازمانهای فهرستی از شاخص های معین برای ارزیابی یک عملکرد سازمان در اختیار دارند . اما برخی از واحدهای درون سازمان اقدام به جمع آوری داده هایی می کنند که هیچ ارتباطی با شاخص های مرکزی سازمان ندارد شاخص ها باید در سطوح بالای سازمان تعریف گردیده و سپس به شاخص های سطوح پایین سازمان تبدیل گردند.

امیدواریم از این مطلب در سایت صنایع سافت لذت برده باشید.نظرات خودتون رو واسه ما کامنت بزارین تا ما بتونیم هر چه بیشتر از اونها واسه بهتر شدنه تیممون استفاده کنیم.

حتما شما هم علاقه مندید مثله بقیه مهندسان صنایع از مقاله های جدید ما باخبر بشین، خب فقط کافیه ایمیلتونو داخل فرم زیر وارد کنید و دکمه ارسال رو بزنید. به همین راحتی :)

 

دانشجوی کارشناسی رشته مهندسی صنایع، فعال در حوزه دیجیتال مارکتینگ و علاقه مند به استارت اپ ها
هدفم اینه که بازار کار رشته صنایع رو برای فعالین این حوزه شفاف تر کنم.

احمد جعفری

اگر این مقاله برای شما مفید بود برای دوستان خود هم به اشتراک بگذارید تا بقیه هم از این مطلب استفاده لازم را ببرند.

آزمون فرض آماری در spss

آزمون فرض آماری در spss | تصویری و قدم به قدم

آزمون فرض آماری در spss

آزمون فرض آماری در spss، کاربران عزیز صنایع سافت با یکی دیگه از آموزش های نرم افزار spss در خدمت شما هستیم. این مقاله فقط مخصوص کسانیه که میخوان spss رو مختص بازارکار یاد بگیرند، پس اگه شما هم تو این دسته هستین این مقاله آموزشی رو از دست ندین. تا یادم نرفته بگم این آموزش ها همیشه واستون رایگان تولید میشه پس اگه دوستی دارین که این مقاله ها بدردش میخوره واسه اون هم به اشتراگ بگذارین :)

در این آموزش به آزمون فرض آماری در SPSS پرداخته ایم که شامل موارد زیر است :

  1. مقدمه
  2. فرض صفر و فرض مقابل
  3. سطح معنی داری و خطاهای آماری
  4. توزیع نمونه گیری آمارهآزمون فرض یک طرفه و دو طرفه
  5. مراحل کلی آزمون فرض آماری
  6. ماهیت P-Value
  7. آزمون آماری برای میانگین جامعه – آزمون t تک نمونه ای
  8. آزمون آماری برای نسبت جامعه – آزمون دو جمله ای
  9. آزمون اختلاف میانگین ها برای دو جامعه مستقل – آزمون t- دو نمونه مستقل

 

قبل از اینکه این آموزش رو شروع کنید حتما توصیه میکنم آموزش های رایگان قبلی ما رو از دست ندید.

  1. آموزش spss به زبان ساده
  2. آمار توصیفی در spss
  3. آموزش گام به گام فارسی spss

 

آزمون فرض آماری

تحقیقات همواره با سوال و فرضیه شروع می شوند. بسیاری از تحقیقات از مرحله سوال گذشته و به مرحله فرضیه می رسند. فرضیه حدس زیرکانه درباره پارامتر جامعه است. به فنون آماری مناسب برای تحلیل صحت یا نادرستی فرضیه ها فنون «آزمون فرض آماری» (Hypothesis testing) گفته می شود که در این فصل آنها را بررسی می کنیم.

به طور کلی هدف «آزمون فرض آماری» تعیین این موضوع است که با توجه به اطلاعات بدست آمده از داده های نمونه حدسی که درباره خصوصیتی از جامعه می زنیم به طور قوی تایید می شود یا نه. این حدس بنا به تحقیق نوعا شامل ادعایی درباره مقدار یک پارامتر جامعه است. «در واقع هر حکمی درباره جامعه را یک فرض آماری می نامند که قابل قبول بودن آن باید برمبنای اطلاعات حاصل از نمونه گیری از جامعه بررسی شود.»

چون ادعا ممکن است صحیح یا غلط باشد بنابراین دو فرض مکمل در ذهن بوجود می آید:

  1. ادعا صحیح است(فرض H0)
  2. ادعا غلط است (فرض H1)

با به کاربردن اطلاعاتی که از مشاهدات نمونه بدست می آید تصمیم گیرنده باید یکی از دو تصمیم یا استنباط را انتخاب کند:

  1. فرض H1 را رد کند و نتیجه بگیرد که H0 بوسیله داده ها تایید می شود.
  2. فرض H1 را رد نکند و نتیجه بگیرد که داده ها H0 را تایید نمی کند.

فرآِیند انتخاب یکی از دو تصمیم فوق را «آزمون فرض آماری» می نامند.

قبول یا رد یک فرضیه آماری با اثبات و یا رد یک گزاره ریاضی متفاوت است.در ریاضی گزاره ای را اثبات و یا نفی می کنند و در هر حالت نتیجه اش که بدست می آید بدون هیچ شکی برقرار است ولی در مقابلنتیجه حاصل از «آزمون فرض آماری» به وسیله تحلیل داده های تجربی حتمی و قطعی نیست. شیوه مناسب برای آزمون فرض دارای مراحل منطقی است.

قبل از ذکر مراحل مورد نظر به بیان مفاهیم و اصطلاحات استفاده شده درآزمون پرداخته می شود. مهم ترین مرحله در «آزمون فرض آماری» تبدیل «فرضیه پژوهشی» و نقیض آن به «فرضیه های آماری» است. بنابراین مرحله فوق را با عنوان فرض صفر و فرض مقابل تشریح می کنیم.در این فصل به بیان برخی تعاریف در زمینه آمار استنباطی خواهیم پرداخت و سپس چهار آزمون آماری پرکاربرد در آمار کاربردی را معرفی خواهیم کرد.

 

فرض صفر و فرض مقابل

برای بحث درباره فرمول بندی مساله آزمون فرض آماری و حل آن به معرفی پاره ای از تعاریف و مفاهیم نیاز داریم.

مثال ۱:

نظریه ای پیشنهاد می کند که محصول یک واکنش شیمیایی معنی دارای توزیع نرمال (۱۶٫فرمول)  X~N  است.آزمایش گذشته نشان می دهد که اگر یک ماده معدنی به این محصول اضافه نشده باشد۱۰=µ و در غیر اینصورت۱۱=µ است. آزمایش ما عبارت است ازانتخاب نمونه تصادفی به حجم n .بر اساس این نمونه سعی خواهیم کرد تصمیم بگیریم کدام مورد درست است؟

پاسخ:

با توجه به فرضیه ای که در صورت مسئله بیان شده است دو فرض آماری زیر مطرح می شود:

میانگین جامعه برابر عدد ۱۰ است:۱۰=µ

میانگین جامعه برابر عدد۱۱است:۱۱=µ

در اینجا عدد نامعلوم برابر بودن ۱۱=µ است. از دو حکم فوق یکی را «فرض صفر»(Null Hypothesis) و دیگری را «فرض مقابل»(Alternative Hypothesis) می نامیم و آنهارا به ترتیب و به اختصاربا H0 و H1 نشان می دهیم برای اینکه معلوم شود کدام فرض را باید فرض صفر نامید لازم است که تفاوت اساسی بین دو اصطلاح فوق به روشنی درک شود. قبل ازاینکه ادعا کنیم حکمی معتبر است باید شواهد کافی در تایید آن بدست آوریم.

در نتیجه شخص تحلیلگر باید حمل را غلط بداند مگر اینکه داده های بدست آمده خلاف آنرا تایید کنند. به عبارت دیگر باید «فرض صفر» را صحیح دانست و فقط وقتی آنرا رد کرد که داده ها بر خلاف آن حکم کنند. تشابه زیادی بین این امر و محاکمه در دادگاه وجود دارد که در آن هیات منصفه فرض «مجرم بودن» را اتخاذ می کنند مگر اینکه شواهد قانع کننده ای مجرم بودن منتهی را ثابت کنند و نه اینکه در اثبات بی گناهی او بکوشند.

با توجه به نکات فوق می توان نتیجه گرفت که هرگاه بخواهیم یک ادعا را از طریق تایید آن بوسیله اطلاعات حاصل از نمونه آزمون کنیم نفی آن ادعا را فرض صفر و خود آن رافرض مقابل می گیریم بنابراین فرض صفر و فرض مقابل در فرضیه فوق باید به این صورت باشد:

۱۰=µ:H0}

۱۱=µ:H1}

سطح معنی داری و خطاهای آماری

در ادامه آموزش آزمون فرض آماری در spss بعد از تعریف فرضیه های آماری قدم بعدی مشخص کردن درجه ای برای معنی دار بودن تفاوت ها (α) و حجمی برای نمونه مورد بررسی (n) است.روش این کار این است که فرض H0را به نفع فرض H1 رد می کنیم به شرط اینکه از یک آزمون آماری مقداری بدست آوریم که احتمال وقوع آن مقدار با توجه به H0 برابر با کمتر از یک احتمال بسیار کوچک باشد که با α نشان داده می شود.این احتمال وقوع کوچک را «سطح معنی داری» می گویند.

مقادیری که معمولا برای α استفاده می شود بیشتر از ۰٫۰۱ و۰٫۰۵ است. از آنجا که مقدار فرمول در تعیین اینکه H0 باید رد شود یا نه دخالت مستقیم دارد . الزام رعایت عینیت در تحقیق ایجاب می کند که α را پیش از شروع جمع آوری داده ها مشخص کنیم.

سطح معنی داری که محقق برای تعیین α در تحقیق انتخاب می کند براساس تخمین او از اهمیت و یا درجه قابلیت کاربرد یافته هایش مبتنی است. طبیعی است که اگر تحقیق مثلا درباره آثار درمانی عمل جراحی  روی مغز باشد محقق باید α را خیلی کمتر در نظر بگیرد زیرا خطرهای رد کردن نادرست فرضیه صفر بسیار زیاد است.

هنگام اتخاذ تصمیم درباره H0 ممکن است دو نوع خطا پیش آید:

  1. خطای نوع اول (Type I Error): رد کردن فرض H0 درحالی که درست است.
  2. خطای نوع دوم (Type I Error): رد کردن فرض H0 درحالی که غلط است.

احتمال وقوع خطای نوع اول با α بزرگتر شود احتمال اینکه H0 را به غلط رد کنیم یا به عبارت دیگر احتمال اینکه مرتکب خطای نوع اول شویم افزایش می یابد. خطای نوع دوم معمولا با β نشان داده می شود α و β هم برای نشان دادن نوع خطاها و هم ارتکاب آن خطاها به کار می روند. یعنی:

( رد کردن H0 وقتی H0 درست است)P=(خطای نوع اول)P=α

(رد کردن H0 وقتی H1 درست است)P=(خطای نوع اول)P=β

احتمال α به مقدار مشخص پارامتر در دامنه ای بستگی دارد که H0 آنرا در بر می گیرد و حال آنکه β به مقدار پارامتر در دامنه ای بستگی دارد که H1 آنرا در بر می گیرد. این خطاها و احتمال آنها در رابطه با H0 را می توان بصورت زیر خلاصه کرد:

واضح است که بین α و β رابطه معکوس وجود دارد. بالا رفتن α و مقدار β کاهش می یابد و برعکس. این رابطه در آمار به «بده _ بستان» بین α و β معروف است. آنچه مسلم است مجموع α و β الزاما عدد یک نیست.واضح است که در هر استنباط آماری احتمال وقوع یکی از این دو نوع خطا وجود دارد و لازم است که آزمون کننده به نوعی سازش که تعادل بین احتمال وقوع این دو نوع خطا را به حد مطلوب برساند دست یابد.

آزمونهای آماری مختلف احتمال تعادل های مختلفی را عرضه می کنند. در رسیدن به چنین تعادلی است که موضوع «توان آزمون» مطرح می شود. توان آزمون عبارت است از احتمال رد کردن H0 وقتی که H0 حقیقتا نادرست باشد. یعنی:

β – ۱ = (احتمال وقوع خطای نوع دوم) – ۱ = توان آزمون

آنچه موجب کاهش خطای نوع اول و دوم و همچنین توان آزمون می شود افزایش حجم نمونه است. منحنی های شکل ۱-۴ نشان می دهند که وقتی حجم نمونه (n) افزایش می یابد احتمال وقوع خطای نوع دوم (β) کاهش می یابد.

در این شکل افزایش توان آزمون دو طرفه میانگین وقتی که نمونه افزایش می یابد با یکدیگر مقایسه شده است. مشاهده می شود که وقتی حجم نمونه از ۴ به ۱۰٫۲۰٫۵۰و۱۰۰ افزایش می یابد چگونه توان آزمون زیادتر می شود.

توزیع نمونه گیری آماره

صحت یک فرضیه آماری فقط با استفاده از نمونه ای nتایی از جامعه آماری و توزیع نمونه گیری آماره مشخص میشود. در بحث «آزمون فرض» تایید یا رد «فرضیه صفر» به توزیع نمونه گیری آماره بستگی دارد. واضح است که توزیع آماره متاثر از توزیع جامعه و شرایط برآورد و همچنین حجم نمونه است. متغیرهای استاندارد مورد استفاده به کمک توزیع نمونه گیری تعریف می شوند. اصطلاح «آماره آزمون» یا پارامتر مورد آزمون تعریف می شود.

 

آزمون فرض یک طرفه و دو طرفه

براساس آنچه گفتیم نتیجه می گیریم که H0 را باید پذیرفت مگر آنکه دلیل محکمی بر رد آن وجود داشته باشد. این بدین معناست که فرض صفر همواره شامل سطح اطمینان ۱۰۰(α-۱) درصد است. بنابراین H1 در برگیرنده سطح معنی داری α است.

مفهوم کاربردی این جمله آن است که رد یا قبول H0 یا سطح اطمینان دلخواه صورت خواهد گرفت. پس همواره H1 به اندازه α در طرفین توزیع نمونه گیری تعریف خواهد شد. «یک طرفه» یا دو طرفه بودن آزمون فرض آماری به تعریف H0 و یا H1 بستگی دارد.

 

 

مراحل کلی آزمون فرض آماری

از جمع بندی میانی آزمون فرض می توان برای همه آزمون فرض های آماری مراحل چهارگانه زیر را تدوین کرد. از این مراحل در طی فصول بعدی کتاب جهت تفسیر خروجی ها استفاده خواهد شد:

 

۱- تعریف فرضیه های آماری H0 و H1  (فرض ها):

براساس قاعده ای که بیان شد چنانچه فرضیه پژوهشی یا هدف مرز مشخصی (-) داشته باشند H0 نشان دهنده ادعا خواهد بود در غیر این صورت نقیض آن در H0 قرار خواهد گرفت. آنچه مسلم است فرض H0 و H1 مکمل یکدیگرند. با این توصیف H0 گاهی بیان کننده ادعا و گاهی نقیض ادعا خواهد بود.

II– تعیین توزیع نمونه گیری آماره و نوع آماره آزمون (آماره آزمون):

توزیع نمونه گیری به شرایط تخمین پارامتر مورد ادعا بستگی دارد. بسته به اینکه فرضیه پژوهشی چه نوع پارامتری را بیان می کنند. توریع نمونه گیری آماره و آماره آزمون تغییر خواهد کرد.

III– تعیین سطح زیر منحنی  H0 و H1 و محاسبه مقدار بحرانی (مقدار بحرانی):

سطح زیر منحنی H0 و H1 به توزیع نمونه گیری و مقدار α بستگی دارد. یک طرفه یا دو طرفه بودن آزمون نیز بر سطح زیر منحنی فرضیه های آماری تاثیر مستقیم دارد. چنانچه گفته شد:   H0 در برگیرنده سطح اطمینان و H1 سطحی برابر α خواهد بود.

محاسبه مقدار استانداردی که تفکیک کننده H0 و H1 بصورت عددی باشد از دیگر موارد ضروری این مرحله است. مقدار استاندارد براساس نوع آزمون و مقدار α از جداول آماری موجود استخراج می شود. این مقدار با توجه به علامت آن «مقدار بحرانی» نامیده می شود. مقدار استاندارد وجدول آماری مورد نیاز برای استخراج آن براساس آماره آزمون تعیین می شود. برای مثال اگر آماره آزمون از نوع Z باشد مقدار بحرانی براساس جدول استاندارد Z تعیین می شود و اگر از نوع F باشد براساس جدول F تعریف می شود.

IV . تصمیم گیری:

در این مرحله مقدار آماره آزمون محاسبه شده در مرحله دوم یا مقدار بحرانی مرحله سوم مقایسه می شود. چنانچه آماره آزمون در ناحیه پذیرش H0 قرار گیرد. گفته می شود که رد سطح اطمینان مورد نظر دلیل کافی برای پذیرش H0 وجود دارد. در غیر اینصورت فرض H0 رد شده و H1 آیا در سطح خطای α درصد پذیرفته می شود.

پس از تایید یا رد H0 تحلیلگر باید بطور مشخص بیان کند که آیا فرضیه پژوهشی پذیرفته یا رد شده است. بدیهی است محقق هیچگاه ادعای اثبات یا عدم اثبات فرضیه پژوهشی یا فرضیه های آماری را ندارند بلکه در تحلیل خود به لحاظ استقرار احتیاط را رعایت کند.

ماهیت P-Value

P-Value  یک آزمون آماری مقدار احتمالی است که میزان سازگاری داده های نمونه را با نتیجه H0 اندازه می گیرد. این مقدار خلاصه ای فشرده از یافته های نمونه ای را در یک آزمون آماری معرفی می کند و غالبا در گزارشهای منتشر شده نتایج آزمون آماری و در خروجی برنامه ها کامپیوتری مورد استفاده واقع می شود.

برای یک آزمون یک طرفه مربوط به میانگین جامعه P-Value برحسب آماره آزمون استاندارد شده *Ζ بصورت زیر تعریف می شود:

P-Value یک آزمون آماری یک طرفه برای µ عبارت است از احتمال آنکه اگر µ۰ = µ آماره آزمون استاندارد شده *Z در جهت ناحیه رد می تواند کمتر از مقداری باشد که واقعا مشاهده شده است.

 

آزمون P-Value

در ادامه یادگیری آزمون فرض آماری در spss همانطورکه قبلا گفتیم P-Value یک آزمون برای µ میزان سازگاری بین بر آمد نمونه ای و مقدار µ۰ را که در H0 مسلم فرض شده است اندازه می گیرد. یک P-Value بزرگ نشان می دهد که µ۰ موجه است و بنابراین باید H0 نتیجه گرفته شود.

در واقع برحسب اینکه P-Value بزرگتر یا کوچکتر از α (ناحیه بحرانی) باشد که از آزمون مبتنی بر P-Value بدست می آید از نظر ریاضی هم ارز یا نتیجه ای است که از قاعده تصمیم متناظر مبتنی بر آماره آزمون استاندارد شده حاصل می شود. قاعده تصمیم مبتنی بر P-Value بصورت زیر است:

اگر P-Value ≥ α  باشد گزینه H0 را نتیجه بگیرید.

اگر P-Value ≤α باشد گزینه H1 را نتیجه بگیرید.

با استفاده از یک P-Value یک طرفه یا دو طرفه هر کدام که مقتضی باشد این قاعده تصمیم خواه آزمون یک طرفه یا دو طرفه باشد صادق است.

 

۴-۸ آزمون آماری برای میانگین جامعه – آزمون t تک نمونه ای

وقتی می خواهیم برای میانگین جامعه (µ) آزمونی انجام دهیم. در واقع علاقه مندیم آزمون کنیم که آیا میانگین جامعه برابر عدد مشخصی هست یا خیر؟ در این حالت فرض های آماری عبارتند از:

µ=µ۰ : H0
H1 : µ≠µ۰

 

از آنجایی که در عمل همواره واریانس جامعه نامعلوم است آزمون مناسب آزمون t تک نمونه ای می باشد.

مثال ۱) داده های زیر نمره های ۲۰ دانش آموز در درس آمار است:

۱۷٫۵٫ ۱۴٫ ۱۳٫۵٫ ۱۶ .۱۴٫۵٫ ۲۰ . ۱۳ . ۱۲٫ ۱۶٫۵٫ ۱۹٫ ۱۶٫ ۱۰٫۵ . ۱۷٫ ۱۲٫ ۱۳٫ ۱۴٫۵٫ ۱۷٫ ۱۱٫ ۱۹٫۸٫ ۱۲٫۵

آیا میتوان گفت میانگین نمره های دانش آموزان این کلاس برابر ۱۵ است؟

در واقع می خواهیم آزمون فرض زیر را انجام دهیم:

µ=۱۵ : H0
H1 : µ≠۱۵

 

برای انجام ای آزمون مسیر Analyze>Compare Means>One-Sample T Test را طی کنید تا کادر مکالمه ای One-SampleT Test باز شود. در این کادر متغیر “نمره” را در جعبه Test Variable و درجعبه Test Values عدد ۱۵ را تایپ کنید.

 

آزمون فرض آماری در spss

 

 

سپس گزینه OK را بزنید تا خروجی آزمون را ببینید.

 

 

 

معرفی جداول: جدول اول (One-Sample Statistics) حجم نمونه شاخص های آماری میانگین . انحراف معیار و خطای معیار میانگین را نشان می دهد. جدول دوم (One-Sample Test) نتایج آزمون t تک نمونه ای را نشان می دهد. مقدار آماره t محاسبه شده برابر با ۰/۰۷۹ – شده است که می دانیم آماره مربوط به آن به صورت زیر است و دارا توزیع t یا n-1 درجه آزادی (df) است.

 

 

عبارت sig که مخفف significant levele و  به معنی “سطح معنی داری” است نشان دهنده P مقدار آزمون است که در این آزمون برابر ۰/۹۴ شده است. همچنین مقدار Mean Difference نشان دهنده  Χ-µ۰ است که در اینجا برابر است با ۰/۰۵-=۱۴/۹۵-۱۵

در قسمت بعد ۹۵%Confidence Interval فاصله اطمینان ۹۵ % را برای پارامتر Χ-µ۰ نشان می دهد که در این مثال برابر (-۱/۳۷ _۱/۲۷) است حال اگر بخواهیم فاصله اطمینان برای فرمول بدست آوریم باید نا معادله فرمول را برای مجهول Χ-µ بین دو عدد ۱٫۳۷-  و  ۱٫۲۷ حل کنیم لذا فاصله اطمینان برای فرمول برابر است با( ۱۳/۶۸ _۱۶/۳۲).

 

۳-    روش فاصله اطمینان: در اینجا فرضیه ۰=۱۵-µ :H0 که معادل است با ۱۵=µ :H0 را بررسی می کنیم. بنابراین برای آزمون فرضیه فوق به روش فاصله اطمینان کافیست که چک کنیم آیا فاصله اطمینان۱۵-µ عدد صفر را شامل می شود؟ در صورتی که فاصله اطمینان شامل عدد صفر باشد تصمیم به عدم رد فرض H0 خواهیم گرفت و با توجه به فاصله اطمینان ۹۵ % در این مثال در سطح معنی داری۰/۰۵ فرض H0 یعنی فرض برابری را رد نمی کنیم.

مثال ۲) در مثال ۱ فرضیه ۱۲=فرمول : H0 را آزمون کنید.

در این حالت همه مراحل بیان شده در مثال قبل را انجام خواهیم داد با این تفاوت که عدد ۱۲ را در جعبه Test Values تایپ می کنیم و خروجی زیر را خواهیم دید

 

از سه روش میتوان نشان داد که فرضیه ۱۲= فرمول :H0 در سطح معنی داری۰/۰۵ رد می شود(؟).

 

توجه:

  1. از آنجایی که در عمل هیچگاه واریانس جامعه معلوم نیست در SPSS نیز آزمون از طریق آماره Z تعبیه نشده است.
  2. در این آزمون فرض بر این است داده ها از جامعه ای با توزیع نرمال هستند.
  3. در SPSS گزینه انجام آزمون های یک طرفه تعبیه نشده است. اما در آزمون هایی که آماره آنها از توزیع t که توزیعی متقارن است پیروی می کند. P- مقدار آزمون یک طرفه نصف P- مقدار آزمون دو طرفه است (؟). لذا در این آزمون نیز می توان آزمون های یک طرفه را انجام داد.

 

آزمون آماری برای نسبت جامعه – آزمون دو جمله ای

مثال ۳) فرض کنید سکه ای را ۳۰ مرتبه پرتاب کرده اید و نتایج به صورت زیر بدست آمده است(۱-شیر.۰-خط)

۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۰٫۱٫۱٫۱٫۱٫۱٫۱٫۱٫۱٫۱٫۱٫۱٫۱

می خواهیم آزمون کنیم که آیا سکه سالم است یا خیر؟ می خواهیم فرض های زیر را آزمون کنیم:

H0 = p = 0.5

H1 = p ≠ ۰٫۵

برای آزمون این فرض از آزمون دو جمله ای استفاده می کنیم.

برای انجام این کار داده های بالا را به عنوان متغیر Toss وارد کرده و مسیرAnalyze>Nonparametric Tests>Legacy Diolog>Binomial را طی کنید تا کادر مکالمه ای Binomial Test باز شود.

آزمون فرض آماری در spss

 

 

متغیر Toss را به قسمت Test Variable List وارد کرده و مقدار Test Proportion را ۰٫۵ وارد کنید و در قسمت Define Dichotomy گزینه Get from data را انتخاب کنید و سپس دکمه OK را کلیک کنید تا خروجی زیر ظاهر شود:

 

 

 

معرفی جداول: در ستون اول دو گروه جامعه را نشان می دهد و در ستون دوم آنها را معرفی می کند. توجه داشته باشید که در SPSS هر گروهی که کدش اول وارد شود را به نام گروه اول (اصلی) می شناسد و نسبت P  برای این گروه تعریف می شود.

برای مثال اگر اولین عدد در وارد کردن داده های مربوط به متغیر Toss را “۱” وارد کنیم عدد “۱” را به عنوان کد گروه اول می شناسد و نسبت P را برای این گروه (شیر بودن) و نسبت ۱-P را برای گروه دیگر (خط بودن) در نظر می گیرد.

در ستون سوم N تعداد افراد مشاهده شده در هر گروه را نشان می دهد و در ستون بعد نسبت مشاهده شده هر گروه را نشان می دهد. در ستون پنجم Test Prop. عدد مورد آزمون در فرض صفر را نشان می دهد که در اینجا۰٫۰۵ است. در ستون آخر (P ,Exact Sig.(2-tailed-مقدار دقیق را در حالت دو طرفه نشان می دهد.

تفسیر: با توجه به اینکهP-مقدار دقیق دو طرفه بیشتر از ۰٫۰۵ است فرض صفر سالم بودن سکه را رد نمی کنیم.

 

در یک نمونه ی تصادفی ۱۰۰۰۰ نفری از جامعه ی بزرگ تعداد ۱۰۰ مورد از یک بیماری خاص مشاهده شده در سطح اطمینان ۹۵ درصد آزمون کنید که:

الف) آیا نسبت مبتلایان به بیماری خاص در جامعه از ۰٫۰۲ کم تر است؟

ب) آیا می توان گفت نسبت مبتلایان به بیماری خاص در جامعه برابر ۰٫۰۲ است یا خیر؟

– این داده ها را با استفاده از دستور weighte cases وارد کنید.

الف)تمام مراحل مربوط به مثال ۱ را در اینجا انجام می دهیم با این تفاوت که در قسمت Test Proportion از کادر مکالمه ایBinomial Test عدد ۰٫۰۲ را جایگزین عدد ۰٫۵ می کنیم و سپس دکمه OK را میزنیم و خروجی را به صورت زیر خواهیم داشت.

 

 

توجه داشته باشید که اگر مقدار Test Proportion از ۰٫۵ کمتر باشد آزمون به صورت یک طرفه انجام می شود و فرض H0 به صورت P < 0.02 خواهد بود لذا با توجه به اینکه –P مقدار از ۰٫۰۵ کمتر است فرض صفر را رد نمی کنیم.

ب) به علت وجود تقارن توزیع نرمال و این که در این حالت SPSS آزمون دو طرفه را انجام نمی دهد. برای انجام آزمون دو طرفه P-مقدار آزمون یک طرفه را دو برابر می کنیم در این حالت باز هم میبینیم کهP-مقدار از ۰٫۰۵ کمتر است بنابراین فرض صفر را رد نمی کنیم.

 

توجه:

آزمونهایی که در بالا انجام شده از طریق توزیع نرمال استاندارد است. اما می دانیم که صورت مساله برای یک توزیع گسسته (دو جمله ای) مطرح شده بود. لذا نتایج آزمونهای فوق همواره بصورت مجانبی (تقریبی) بوده و برای نمونه ای بزرگ صحیح است.

اگر بخواهیم آزمون را در نمونه ای کوچک انجام دهیم بهتر است از روشهای شبیه سازی مونت کارلو استفاده کنیم برای این کار می توانیم از گزینه Exact در کادر مکالمه ای Binomial Test استفاده کنیم و گزینه Monte Carlo را تیک زده و سپس دکمه های   Continue و Ok را بزنیم.

 

آزمون اختلاف میانگین ها برای دو جامعه مستقل – آزمون t- دو نمونه مستقل

این آزمون زمانی به کار می رود که بخواهیم میانگین یک متغیر کمی را در بین دو گروه مستقل باهم مقایسه کنیم. برای مثال مقایسه فشارخون دو گروه افراد بعد از استفاده از داروهای A و B .

در آزمون t-دو نمونه مستقل فرضیات زیر را مورد بررسی قرار می دهیم:

۰=H0 : µ۲- µ۱

۰≠H1 : µ۲- µ۱

برای استفاده صحیح از این آزمون نیاز به اطلاع در مورد برابری و یا نابرابری واریانس های دو گروه خواهیم داشت. لذا ابتدا بایستی با استفاده از آزمون  Levene برابری واریانس های دو گروه را مورد بررسی قرار داد.دو حالت می تواند پیش آید که هر دو حالت در SPSS به طور همزمان اجرا می شود.

 

  1. برابری واریانس ها: چنانچهP-مقدار حاصل از آزمون  Levene بیشتر از α باشد می توان نتیجه گرفت که واریانس های دو گروه باهم برابر است. در این حالت برای بررسی معنی داری اختلاف بین میانگین های دو گروه  از آزمون “t- دو نمونه مستقل در حالت برابری واریانس ها” استفاده می کنیم.
  2. نابرابری واریانس ها: چنانچهP-مقدار حاصل از آزمون Levene کمتر مساوی α باشد می توان نتیجه گرفت که واریانس های دو گروه باهم برابر نیستند. در این حالت برای بررسی معنی داری اختلاف بین میانگین های دو گروه  از آزمون “t- دو نمونه مستقل در حالت نابرابری واریانس ها” استفاده می کنیم.

 

مثال ۵) ده دانش آموز پسر و ده دانش آموز دختر به دلخواه انتخاب شده اند و وزن آنها اندازه گیری شده است. داده ها بصورت زیرند:

دختر
۵۵ ۶۳ ۶۰ ۴۵ ۵۷ ۴۵ ۶۰ ۶۵ ۴۸ ۵۴

پسر
۷۵ ۹۰ ۸۵ ۷۰ ۶۸ ۷۲ ۷۴ ۸۰ ۶۸ ۷۵

مایلیم بدانیم آیا وزن دانش آموزان دختر و پسر از لحاظ آماری باهم برابر است؟

ابتدا داده ها را به صورت زیر در SPSS وارد کنید.مردان با کد ۱ و زنان با کد ۲ مشخص شده اند.

 

آزمون فرض آماری در spss

 

 

برای انجام این آزمون مسیر Analyze>Compare Means>Independent-Samples T Test را طی کنید. تا کادر مکالمه ای  Independent-Samples T Test باز شود. در این کادر متغیر “Weight” را در جعبه Test Variable(s) و متغیر “Sex” را در جعبه Grouping Variable وارد کنید. روی دکمه Define Groups کلیک کنید و سپس Ok را کلیک کنید تا خروجی به صورت زیر ظاهر شود:

 

شکل

 

 

 

معرفی جدول: این جدول شامل ۳ قسمت است:

  1. Group Statistics : شامل تعداد نمونه و شاخص های آماری به تفکیک هر یک از گروه هاست.
  2. Levene’s Test : شامل آزمون Levene برای آزمون برابری واریانس ها(آماره F وP-مقدار)
  3. t-test for Equality of Means : نتایج آزمون t-دو نمونه ای مستقل است که ستون های آن به ترتیب از چپ به راست عبارتند از:مقدار آماره t.
    درجه آزادی P-مقدار آزمون دوطرفه sig(two-) (tailed). اختلاف میانگین ها .(Difference Mean) خطای استاندارد اختلاف میانگین ها  (Std. Error Difference )و فاصله اطمینان ۹۵ % برای  (۹۵% Confidence Interval of the Difference). همه این نتایج برای دو حالت بیان شده اند. مقادیر خط اول برای حالت برابری واریانس ها و مقادیر خط دوم برای حالت نابرابری واریانس ها هستند.

تفسیر:P- مقدار آزمون Levene نشان می دهد که بین واریانس وزن دانش آموزان پسر و دختر اختلاف معنی داری وجود ندارد لذا باید نتایج ازمون t را از خط دوم قسمت مربوطه گزارش کرد در اینجا نیز می توانیم از سه روش ناحیه رد. P-مقدار. فاصله اطمینان آزمون فرض را انجام دهیم.

 

  1. روش p- مقدار: در این مثال P-مقدار ۰٫۰۰۰ گزارش شده است و لذا کمتر از ۰٫۰۵ است بنابراین در سطح معنی داری ۰٫۰۵ فرض H0 یعنی فرض برابری را قبول نمی کنیم و معنی داری اختلاف را می پذیریم.
  2. روش فاصله اطمینان: در اینجا فرضیه  ۰ = H0 : µ۱-µ۲ بررسی می کنیم بنابراین برای آزمون فرضیه فوق به روش فاصله اطمینان کافیست که چک کنیم آیا فاصله اطمینان عدد صفر را شامل می شود؟ با توجه به فاصله اطمینان ۹۵ % در این مثال در سطح معنی داری ۰٫۰۵ فرض H0 یعنی فرض برابری را قبول نمی کنیم و معنی داری اختلاف را می پذیریم.

 

 

امیدواریم از این مطلب که درباره آزمون فرض آماری در spss در سایت صنایع سافت بود، لذت برده باشید.نظرات خودتون رو واسه ما کامنت بزارین تا ما بتونیم هر چه بیشتر از اونها واسه بهتر شدنه تیممون استفاده کنیم.

 

حتما شما هم علاقه مندید مانند دیگر مهندسان صنایع از مقاله های جدید ما باخبر بشین، خب کافیه که فقط ایمیلتونو داخل فرم زیر وارد کنید. به همین راحتی :)

 

دانشجوی کارشناسی رشته مهندسی صنایع، فعال در حوزه دیجیتال مارکتینگ و علاقه مند به استارت اپ ها و دوست دارم که هر روز آموزش های بیشتری برای مهندسان صنایع تولید کنم

احمد جعفری

اگر این مقاله برای شما مفید بود برای دوستان خود هم به اشتراک بگذارید تا بقیه هم از این مطلب استفاده لازم را ببرند.